Podstawowe polecenia

Zaprezentowane poniżej polecenia są podstawowymi poleceniami Linuxa, które pobrałem ze strony http://www.gabo.hi.pl/linux/polecenia.htm

Polecenia związane z użytkownikami, grupami, loginami i zamykaniem systemu

shutdown(zamykamy Linuxa)

Przeznaczenie: zamykanie systemu
Parametry: shutdown [minuty] [informacja dla zalogowanych użytkowników]
shutdown #- natychmiastowe zamknięcie systemu
shutdown now #- j/w
shutdown 0 #(zero) - j/w
shutdown 2 #- system zamknie się za 2minuty
shutdown 2 #2minuty do wył. systemu - system zamknie się za 2minuty pokazując komunikat

Opis: to polecenie służy do zamykania systemu, jest możliwość ustawienia tej komendy, żeby
zamyknęła Linuxa za np. 2 min. powiadamiając zalogowanych użytkowników


adduser (dodajemy nowego użytkownika)

Przeznaczenie: dodawanie nowego użytkownika
Parametry:adduser [nazwa użytkownika]

adduser jan #- dodaje użytkownika do komputera o nazwie(imieniu) jan

Opis: jeśli jesteś zalogowany jako root masz prawo dostępu do tej komendy, jeśli nie jesteś musisz się najpierw przelogować na root'a
Patrz także: [passwd] [newgrp]

newgrp (dodajemy nową grupę)

Przeznaczenie: dodawanie nowej grupylub przełączanie na inną
Parametry:newgrp [nazwa grupy]
newgrp programmers #- dodaje nową grupę o nazwie programmers

Opis: jeśli jesteś zalogowany jako root masz prawo dostępu do tworzenia grupy, jeśli nie masz
prawo do zmieniania się międz nimi
Patrz także: [adduser]

passwd (zmieniamy hasła)


Przeznaczenie: zmiana hasła
Parametry: passwd [użytkownik]
passwd #- zmienia hasło loginu na którym jesteś zalogowany
passwd marcin #- zmienia hasło użytkownika marcin, jeśli jesteś zalogowany jako root i nie musisz znać poprzedniego hasła zwykłego użytkownika

Opis: jeśli jesteś zalogowany jako root masz prawo dostępu do tej komendy, jeśli nie jesteś musisz się najpierw przelogować na root'a
Patrz także: [adduser]

logout (wylogowanie się)

Przeznaczenie: służy do wylogowania się
Parametry: brak
Opis: po wpisaniu polecenia widzimy napis do zalogowowania się
Patrz także: [adduser]

who (sprawdzamy kto jest aktualnie zalogowany)

Przeznaczenie: sprawdzamy kto jest aktualnie zalogowany
Parametry: who [parametry]
who #- pokazuje np: root tty01 Dec 13 12:42
who am i #- pokazuje nam informacje o naszym loginie

Opis: możesz za pomocą tego polecenia sprawdzić kto jest zalogowany lub "kim" jesteś w systemie
Patrz także: [users] [w] [whoami]

users (sprawdzamy kto jest aktualnie zalogowany)

Przeznaczenie: pokazuje kto jest zalogowany
Parametry: brak
Opis: ta komenda jedynie pokazauje po przecinku nazwy użytkowników zalogowanych w systemie
Patrz także: [who] [w] [whoami]

w (sprawdzamy kto jest aktualnie zalogowany)

Przeznaczenie: pokazuje kto jest zalogowany
Parametry: brak
Opis: po wpisaniu widzisz napisy :
8:43pm up 13 min, 3 users, load average: 0.07, 0.20, 0.20
USER TTY FROM LOGIN@ IDLE JCPU PCPU WHAT
^^^a co poszczególne rzeczy oznaczają^^^
8:43pm - bieżaca godzina (20:43)
up 13 min - jak długo pracuje nasz system (13min)
3 users - ilu użytkowników pracuje w systemie
load average - obciążenie systemu przez programy
USER - identyfikator użytkownika
TTY - nazwa terminalu
FROM - informacja dodatkowa
LOGIN@ - godzina zalogowania
IDLE - ile czasu upłynęło od ostatniego naciśnięcia klawisza
JCPU - czas zużyty przez wszystkie programy na danym terminalu
PCPU - oraz przez wszystkie programy w danym momencie
WHAT - nazwa aktywnego procesu
Patrz także: [who] [whoami] [whoami] [users]

whoami (sprawdzamy kim jesteśmy)

Przeznaczenie: sprawdzamy nazwą loginu na którym się zalogowaliśmy
Parametry: brak
Opis: jeśli jesteś zalogowany jako root to wyśwetla napis w następnej linijce "root"
Patrz także: [who] [w] [users]

mesg (zezwolenie na przyjmowania komunikatów)

Przeznaczenie: zezwolenie lub nie na przyjmowania komunikatów
Parametry: adduser [Yn]
mesg y #- możesz otrzymywać wiadomości
mesg n #- nie możesz otrzymywać wiadomości

Opis: jest to możliwość ustawienia czy do ciebie mają przychodzić komunikaty
Patrz także: [write] [wall] [rwall] [ruser]

write (wysłanie wiadomości do danego użytkownika)

Przeznaczenie: wysyłanie komunikatów
Parametry: write [użyykownik] [wiadomość]
write pasternak wiadro #- wysłanie wiadomości do użytkownika pasternak, u pasternaka pojawi się tekst:
Message from silverstar!root on tty1 at 23:33 wiadro

po ludzku: "Wiadomość od root wysłana o godz. 23:33" i teraz wiadomosc "wiadro"
Opis: polecenie daje możliwość wysłania komunikaty do wybranej osoby
Patrz także: [mesg] [wall] [rwall] [ruser]

wall (j/w tylko do wszystkich użytkowników)

Przeznaczenie: wysyłanie komunikatów
Parametry: wall [plik tekstowy]
wall mes.txt #- wysłanie do wszystkich użytkowników wiadomści z pliku mes.txt

Opis: polecenie daje możliwość wysłania wiadomości do wszystkch osób
Patrz także: [mesg] [write] [rwall] [ruser]

talk (możliwość interaktywnej rozmowy)

Przeznaczenie: interaktywna rozmowa
Parametry: talk [login][@sieć]
talk parker #- wtedy pokaże się wiadomość

No connect yet - brak polaczenia
Waiting for your party to respond - czekanie na odp.
Your party is not logged on - brak partnera w sieci
Ringing your party again - ponowne wezwanie
Connection established - nawiazano polaczenie
U odbiorcy pojawi napis
Message from This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it at 23:33
talk: connection requested by root
talk: respond with: talk root
Czyli jesli adresat po odczytaniu tego napisze
talk root, to polaczenie zostanie nawiazane
Opis: mozemy nawiazac interaktywny kontakt nie tylko z
osoba z naszego komputera, ale tez innego z sieci
Patrz także: [mesg] [write] [wall] [rwall] [ruser]

finger (szczegółowe informacje o użytkownikach)

Przeznaczenie: informacja o użytkownikach
Parametry: finger [user]
finger #- pokarze się nam okienko w rodzaju:

LOGIN NAME TTY IDLE WHEN WHERE
root root ttyp1 1.01s Jan 20:33 Unknow
finger root #- pokarze się nam okienko w rodzaju:

Login name: root In real life: root
Directory: /root Shell: /bin/bash
On since Jan 27 20:33:11 on ttyp1 at Unknow
No unread mail
No Plan.
^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^
Jak widac dowiadujemy się, jakie są prawdziwe personalia użytkownika
(In real life), nazwy jego kartoteki prywatnej (Directory),
rodzaj shell'a (Shell), kiedy się zalogowal (On since), lub kiedy ostatnio
byl w sieci (Last login), czy dostal/czytal ostatnią paczkę poczty
Opis: Są to szczegółowe informacje o użytkownikach
Patrz także: [who]

su (zmieniamy się w innego użytkownika)

Przeznaczenie: szybka zmiana loginu
Parametry: su [user]
su root #- zmieniamy się w użytkownika root po podaniu jego hasła

Opis: jesli jestesmy jako root nie trzeba podawać hasła
Patrz także: [logout]

chmod (zmieniamy parametry pliku)

Przeznaczenie: zmieniamy parametry pliku
Parametry: chmod [u(user)|g(grupa)|o(właściciel)|a(wszyscy)][+|-][r(czytanie)|w(pisanie)|x(uruchamianie)][nazwa pliku]
chmod ugo-rw file #- odbieramy prawa dostępu do czytania i modyfikowania pliku właścicielowi,grupie oraz użytkownikom
chmod a-rw #- j/w
chmod a+r #- wszyscy mają prawo do czytania pliku
chmod a+rwx #- wszyscy mają prawo do czytania,zapisywania i uruchamiania pliku

Parametry: chmod [liczba od 000 do 777][nazwa pliku]
pierwsza liczba to użytkownik, druga liczba to grupa a trzecia pozoztali
0 lub --- brak praw dostępu
1 lub --x wykonywanie
2 lub -w- czytanie
3 lub -wx zapis
4 lub r-- zapis i wykonywanie
5 lub r-x odczyt
6 lub rw- odczyt i zapis
7 lub rwx odczyt, zapis i wykonywanie
chmod 777 file #- dajemy pełny dostęp właścicielowi,grupie oraz użytkownikom
chmod 000 file #- zabieramy pełny dostęp właścicielowi,grupie oraz użytkownikom
chmod a+r #- wszyscy mają prawo do czytania pliku
chmod a+rwx #- wszyscy mają prawo do czytania,zapisywania i uruchamiania pliku

Opis: są to prawodostępu dające lub nie prawa do zapisu, czytania i wykonywania jakie są prawa można zobaczyć wpisując ls -l na początku jest -rwxr--r-- pierwszy znak oznacza plik, katalog..., jeśli zwykły plik to jest minus-, 9 następnych to prawa dostępu 3 pierwsze dla właściciela 3 następe dla grupy a 3 ostatnie dla wszystkich
Patrz także: [write] [wall] [rwall] [ruser]

chown (zmieniamy właściciela pliku)

Przeznaczenie: zmieniamy parametry pliku
Parametry: chmod [user] [plik]
chown rex doc6 #- rex jest właścicielom pliku doc6
chown rex doc* #- rex jest właścicielom wszystkich plików w katalogu zaczynających się na doc np. doc5, doc98
chown rex ??? #- rex jest właścicielom wszystkich plików mających 3 litery np. doc, abc

Opis: jest to możliwość ustawienia właściciela pliku lub plików
Patrz także: [chmod] [chgrp] [newgrp]

chgrp (zmieniamy jaka grupa jest właścicielem pliku)

Przeznaczenie: ustawiamy która grupa jest właścicielem pliku pliku
Parametry: chgrp [grupa] [plik]
chgrp gracze spis #- gracze są właścicielami pliku spis
chgrp gracze * #- gracze są właścicielami wszystkich plików

Opis: jest to możliwość ustawienia czy d ciebie mają przychodzić komunikaty
Patrz także: [write] [wall] [rwall] [ruser]

Polecenia związane z plikami i katalogami
Polecenia związane z katalogami


ls (pokazuje nam zawartość katalogu)

Przeznaczenie: sprawdzanie zawartości katalogu
Parametry: ls [parametr] [katalog]
ls #- zostaną wyświetlone pliki i katalogi jeden po drugim
ls -a #- zostaną wyświetlone wszystkie pliki (ukryte) i katalogi
ls -l #- zostaną wyświetlone pliki i katalogi w postaci listy
ls -t #- zostaną wyświetlone pliki i katalogi według daty, najpierw wyświetlane są pliki nowsze
ls -r #- zostaną wyświetlone pliki i katalogi według daty, najpierw wyświetlane są pliki starsze

Opis: jest możliwość łączenia parametrów w postaci ls -al jednak źle będą rozpoznawane ls -a -l
Patrz także: [dir]

dir (okrojona wersja ls, pochodząca z msdos'a)

Przeznaczenie: sprawdzanie zawartości katalogu
Parametry: -brak-
Opis: to samo po napisaniu ls (bez parametrów)
Patrz także: [ls]

pwd (pokazuje nam katalog w którym się znajdujemy)

Przeznaczenie: sprawdzanie w którym jesteśmy katalogu
Parametry: -brak-
Opis: po wpisaniu komendy pokazuje się odpowiedź
Patrz także: ---

cd (zmieniamy katalog)

Przeznaczenie: zmiana katalogu
Parametry: cd [parametr lub katalog]
cd .. #- cofamy się o 1 katakog na dół
cd ../.. #- cofamy się o 2 katakogi na dół
cd gry #- otwieramy katalog gry
cd gry/tetris #- otwieramy katalog tetris w katalogu gry
cd ../programy #- otwieramy katalog programy w katlogu niżej
cd /programy #- otwieramy katalog programy na samym "dole"
cd #- otwieramy własny katalog

Opis: jest to możliwość zmieniania aktualnego katalogu
Patrz także: ---

rmdir (usuwamy katalog)

Przeznaczenie: usuwanie katalogu
Parametry: rmdir [katalog(i)]
rmdir kat1 #- usuniencie katalogu kat1
rmdir kat1 kat2 #- usuniencie katalogu kat1 i kat2
rmdir kat1/kat10 #- usuniencie katalogu kat10 w katalogu kat1

Opis: jest możliwość usunięcia katalogu, UWAGA katalog musi być pusty
Patrz także: [mkdir]

mkdir (nowy katalog)

Przeznaczenie: sprawdzanie zawartości katalogu
Parametry: mkdir [katalog]
mkdir kat8 #- zostanie utworzony katalog kat8
mkdir kat1 gry #- zostanie utworzony katalog kat8 i gry
mkdir gry/nethach #- zostanie utworzony katalog gry a wnim utworzony katalog nethack

Opis: jest możliwość utworzenia katalogu
Patrz także: ---

Polecenia związane z plikami

cat (edytowanie tekstu)

Przeznaczenie: edytowanie tekstu
Parametry: cat [parametr] [katalog]
cat >nowy.w #- wpisany tekst jest zapisany do pliku nowy.w
cat nowy.w > dwa #- plik nowy.w kopiujemy do pliku dwa
cat dwa nowy.w >tr3 #- plik nowy.w i dwa (złączony jeden po drugim) kopiujemy do tr3
cat tr3 > one > two > tree #- plik tr3 kopiujemy do one, one do two, two do tree

Opis: UWAGA przy plikach binarnych grozi ta metoda zawieszeniem terminala lub systemu
Patrz także: ---

rm (usuwamy plik(i))

Przeznaczenie: usuwanie pliku
Parametry: rm [plik(i)]
rm plk1 #- usuniencie pliku kat1
rm plk1 plk2 #- usuniencie pliku kat1 i kat2

Opis: jest możliwość usunięcia pliku
Patrz także: [rmdir]

Polecenia związane z kopiowaniem i przenoszeniem, plików i katalogów

mv (przenosimy plik lub zmieniamy jego nazwę)

Przeznaczenie: przenoszenie plików
Parametry: mv [plik] [cel]
mv qfile /tmp #- przenosimy plik qfile do katalogu /tmp
mv f* kat #- przenosimy wszystkie pliki zaczynające się litere f do katalogu kat

Opis: za pomocą tej komendy możemy także zmienić nazwę
Patrz także: ---

cp (kopiujemy plik)

Przeznaczenie: kopiujemy plik
Parametry: cp [plik/katalog] [cel]
cp plk1 plik198 #- kopiujemy zawartość plk1 do plik198
cp plk1 c #- kopiujemy zawartość pliku plk1 do c

Opis: jest możliwość kopiowania plików i katalogów
Patrz także: [mv] [mvdir]

mvdir (przenosimy katalog lub zmieniamy jego nazwę)

Przeznaczenie: przenoszenie katalogu
Parametry: mvdir [katalog] [cel]
mvdir homm3 gry #- przenosimy katalog homm3 do gry
mvdir kosz /tmp #- przenosimy katalog kosz do /tmp

Opis: to polecenie działa podobnie jak mv
Patrz także: [mv]

Polecenia związane z procesami

ps (pokazuje nam jakie procesy są aktualnie wykonywane)

Przeznaczenie: sprawdzanie komunikatów
Parametry: ps [parametry]
ps #- zotanie wyświetlone

PID TTY STAT TIME COMMAND
282 1 S 0:02 /bin/login -- root
285 4 S 0:00 (mingetty)
286 5 S 0:00 (mingetty)
287 6 S 0:00 (mingetty)
301 1 S 0:01 (bash)
399 1 R 0:00 ps
ps -aux #- zotanie wyświetlone

USER PID %CPU %MEM SIZE RSS TTY STAT START TIME COMMAND
bin 95 0.0 0.6 896 44 ? S 20:32 0:00 (portmap)
news 296 0.0 7.9 1580 516 ? S 20:33 0:00 /sbin/innd -p5 -r
news 300 0.0 0.3 872 24 ? S 20:33 0:00 (overchan)
jasio 283 0.1 11.0 1012 716 2 S 20:33 0:01 /bin/login -- jasio
jasio 344 0.1 10.1 1220 656 2 S 20:38 0:01 -bash
asia 358 0.2 10.7 1012 700 3 S 20:39 0:01 /bin/login -- asia
asia 359 0.1 9.7 1216 632 3 S 20:39 0:00 -bash
root 1 0.3 1.6 880 104 ? S 20:30 0:04 init
[...]
root 465 0.0 6.2 928 404 1 R 20:53 0:00 ps -aux
^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^
USER - uzytkownik procesu
PID - numer identyfikacyjny procesu
TTY - procesy zwiazane z naszym terminalem
STAT - status procesu
R - proces dzialajacy (ang. running)
T - proces zatrzymany (ang. stopped)
P - proces w stanie spoczynku (ang. page wait)
D - proces w stanie spoczynku (ang. disk wait)
S - proces w stanie spoczynku (ang. sleeping)
I - proces w stanie spoczynku (ang. idle)
Z - proces duch (ang. zombie), zakonczyl sie ale nie rozliczył się jeszcze z procesami nadrzednymi!
TIME - jak dlugo dziala proces
COMMAND - nazwa programu, ktorej odpowiada proces
%CPU - ilosc zaangazowania procesora w procesie
%MEM - jaka czesc pamieci operacyjnej
Opis: jeśli chcesz zobaczyć kot jakie procesy wykonuje jest to polecenie dla ciebie
Patrz także: [kill]

kill ("zabijamy" procesy)

Przeznaczenie: zabijanie procesów
Parametry:kill [parametr] [PID]
kill 200 #- zabija proces z numerem 200 (PID)
kill -9 200 #- jeśli jest oporny i nieche się wyączyć jest to prawie pewny sposób
kill -9 -1 #- zabija wszystkie procesy
kill -9 0 #- !!!samobójstwo!!!

Opis: wyłączanie procesów
Patrz także: [ps]

Polecenia związane z pomocą

help (wyświetla nam wszystkie polecenia w Linuxie)

Przeznaczenie: wyświetla nam wszystkie polecenia w Linuxie
Parametry: -brak-
Opis: wyświetlenie komunikatów dostępnych w systemie
Patrz także: [man]

man (pokazuje nam pomoc do programu)

Przeznaczenie: pokazuje nam pomoc do programu
Parametry: man [program]
man mount #- wyświetla pomoc do polecenia mount

Opis: pomoc do konkretnych programów
Patrz także: [help]

Polecenia związane z kompresją i archiwilizacją

gzip (kompresuje nam archiwum *.gz)

Przeznaczenie: kompresuje nam archiwum *.qz
Parametry: gunzip [parametry] [*.gz]
gzip arx #- tworzy nam zkompresowany plikp arx.gz
gzip -d arx.gz #- odkompresuje nam archiwum arx.gz

Opis: Można tylko kompresować jeden plik, w przypadku większej ilości trzeba użyć TAR'a
Patrz także: [tar]

tar (archiwizuje nam archiwum *.tar)

Przeznaczenie: achiwizuje nam archiwum *.qz
Parametry: tar [parametry] [*.tar]
tar -cvf plik* #- archwzuje nam wszystkie pliki do sk.tar
tar -xvf #- rozarchwzuje nam wszystkie sk.tar

Opis: TAR nie kompresuje nam plików, żeby były z kompresowane trzeba użyć GZIP'a
Patrz także: [man]


Przydatne dla RPI

Przeznaczenie: Uruchomienie I2C dla użytkownika Pi

sudo adduser pi i2c

Opis: Można uruchamiać magistrale I2C jako użytkownik Pi